علیرضا كمری پژوهشگر تاریخ و ادبیات دفاع مقدس به تعریف خاطره شناسی و تاریخ شناسی پرداخت و افزود: مقوله خاطره شناسی و تاریخ شناسی از خاطر شروع می شود نه از خاطره ، خاطر به معنای ذهن و حافظه به كار می رود.

 وی تاكید كرد: تاریخ شفاهی برخاطرایجاده شده و بعد وارد حوزه زبان شده است، زبان را نه به معنای آنچه می نویسیم و می گوییم بلكه به معنای گسترده فكر و اندیشه آن را به كار ببرید. تلاقی ذهن و آنچه هنوزعینیت نیافته و بیان آن از زبان است. تاكنون به خاطره شناسی نگاه ادبی ، تاریخی و سنتی شده است ، خاطره شناسی و تاریخ شناسی از فلسفه و زبان شناسی شروع می شود و به مفهوم علوم اجتماعی می رسد كه یك مفهوم میان رشته ای را تشكیل می دهد. تمركز من بر تاریخ شفاهی نفی خاطره گویی و خاطره نویسی و خاطره نگاری نیست.

 كمری با اشاره به انواع خاطره افزود: ما باید از جایی كه در خاطره نویسی داریم به تحول در عمل برسیم ، متاسفانه بسیاری از خاطره ها و سبك نگارش آنها به 20 سال پیش و دهه 60 بازمی گردد كه اولین خاطرات جنگ بیان شد.اگر خاطر در گفتاراظهار شود می شود خاطره گفته. خاطره یعنی داشته ذهن انسان داشته انسانی از رخدادی كه در آن واقعه انسان یا كنش گر بوده یا شاهد. همیشه خاطره جنبه بیرونی ندارد و حتما به عینیت در نیامده گاه فقط در ذهن فرد بوده است. برای مثال كتاب اردیراف نامه ، سیاحت غرب ، كمدی الهی دانته و سیرالعباد از دسته خاطرات ذهنی هستند و در واقع اینها مشاهده نویسی است. اگر كسی داشته های ذهنی را به زبان گفتار آورد و بیان كند خاطره شفاهی یا گفتاری است كه خاطره گویی نیزانواع مختلفی دارد. وقتی شخصی خاطره خود را می نویسد خاطره نوشتن یا خاطره نگاری انجام می گیرد، زمانی كه خاطره ای گفته می شودو دیگری خاطره او را می نویسد به این عمل خاطره نویسی و به آن شخص خاطره نویس می گویند.اشتباهی كه در تاریخ شفاهی ایجاد شده در نوع سوم است كه فرد فكر می كند خاطره نویسی نگارش تاریخ است در حالیكه تاریخ شفاهی از خاطر می آید. ابتدای خاطره نویسی و خاطره نگاری ، خاطره گویی است.
 وی تاكید كرد : هر رخدادی خاطره محسوب نمی شود بلكه آن وقایعی كه اهمیت نگهداری دارد و برای ذهن مهم است مثل انقلاب و دفاع مقدس خاطره محسوب می شود. خاطره ها یا به یادمانده های ذهنی به درد مطالعات انسان شناسی و فرهنگ می خورد اگر چه ما به عنوان تبلیغ از آن استفاده می كنیم . خاطره گویی مبتنی بر نقل و نقالی است ، نقل ریشه در سنت شفاهی ما دارد دارد.
 علیرضا كمری با اشاره به انواع خاطره گفت : ساده ترین شكل خاطره گویی این بوده كه یك رزمنده خاطره خود را برای همرزمش بگوید ، دوم وقتی است كه از كسی كه خاطره دارد دعوت می كنیم تا در جمعی خاطره خود را بگوید ( شب های خاطره) سوم خاطره گویی برای ثبت و ضبط كه واحد ثبت وقایع سپاه اولین مركز برای این امر بود .چهارم خاطره را می گوئید به قصد چاپ و انتشار ( به شكل مستقل تبدیل به كتاب ، یا مجموعه یا چاپ در نشریه شود یا به صورت صوتی و تصویری در رادیو و تلویزیون منتشر شود)
 وی با اشاره به دو كتاب عزت شاهی و دا از انتشارات حوزه هنری تاكید كرد: كتاب عزت شاهی خاطره است كه وقتی مكتوب شده از نظر زبانی به حوزه ادبیات نزدیك شده است .در كتاب دا خاطره گیر با خاطره گو چنان مانند تار و پود در هم تنیده اند كه كسی متوجه نمی شود خاطره گو كدام بخش از داستان را روایت كرده و تدوین كننده كتاب یا خاطره گیر كدام بخش را بیان كرده است كه این هنر كتاب دا است.
 پژوهشگر دفاع مقدس خاطرنشان كرد: در زمینه خاطره ترغیب به اندیشیدن روش مند بسیار مهم است و الزاماٌ خاطره خود نوشت ترجیحی به خاطره دیگر نوشت ندارد. ارزش یا اهمیت یك خاطره بر محتوا و یا داده هاست كه گاه پر از اطلاعات روان شناختی ، انسان شناختی ، فرهنگی و فلسفی ( مفهوم مرگ ) و .... می باشد. محتوا و داده باید دقیق باشد ، در گذشته ما علم رجال را داشتیم كه به شناختن حدیث و محدث می پرداخت شیعه درعلم حدیث دست بالایی دارد و در خاطره هم باید بدانیم چه كسی است كه خاطره را بیان می كند.

 وی تصریح كرد: مشخصه داده ها این است كه در توضیح مساله یا موضوع چقدر گزینش شده اند یا نسبت به كمال مساله چقدر موثرند باید بدانیم خاطراتی كه شخص گفته چقدرش گفته شده در خاطره ها نگفته ها خیلی وجود دارد. هر رسته و لشكر یا یگان و جغرافیا هر كدام ویژگی های خاص خود را دارند.

 گاه خاطره ها گفته می شود كه برخی از خاطره ها گفته نشود یعنی برخی چیزها پوشانده شود. در واقع ما یك رخداد با زمان و مكان مشخص داریم كه به ذهن می خورد بعد شكل داده می شود و در طول زمان امتداد می یابد تا زمانی كه خاطره بیان شود یا متولد شود این خاطره واقعیت واقعه نیست بلكه روایت آن واقعه است كه تنها نسبتی با آن واقعه دارد .

 در مورد داده ها باید دید كه چقدر و چگونه عامدانه و غیر عامدانه دگرگون می شوند، رسانایی و روشنی زبان اظهار، كسی كه خاطره می گوید باید روشن حرف زده باشد، همیشه باید در تاریخ شفاهی وجود مخاطب را مفروض بگیری ، تاریخ شفاهی دارای چند ضلع است ( مورخ پرسا یا پرسنده ، مرجع روایت ، موضوع ، مخاطب).

 در پایان كمری افزود: برخی وقایع مثل پیكره انقلاب آن چنان بزرگ است كه همه به آن اذعان دارند و نمی توان آن را نادیده گرفت اتفاقی كه از قبل از سال 42 به بعد در روند انقلاب پیش می آید یك خودآگاهی است، در ماجرای انقلاب یك ملت ایستاده است كه به خود یابی ، خود انگیختگی رسیده است، ملتی كه بیدار شود تاریخ پیدا می كند، آنچه در انقلاب و جنگ شكل می گیرد باور است و اگر باور نباشد این اتفاقات نمی افتد ، ملتی كه باور كند تاریخ رت می سازد