به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری دومین همایش علمی جشنواره هنری ایران 1404 با حضور مهندس محمدرضا جعفری جلوه، دكتر محمد باقر خرم شاد و دكتر محمد رجبی و جمعی از مسئولان حوزه هنری در تالار مهر حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار و به تبیین اهداف سند چشم انداز در افق ایران 1404 و ارائه راهكارهایی برای آینده مطلوب پرداخته شد.
در این همایش علمی محمدرضا جعفری جلوه معاون سابق سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان این كه این جشنواره هنری و این همایش قرار است به نسبت هنر و چشم انداز آینده بپردازد، گفت : معتقدم این معنا را باید در سه عرصه بررسی و پیگیری كرد؛ نخست در حوزه «هنر و چشم انداز» سپس در بحث «هنر تا چشم انداز» و در نهایت در مفهوم «چشم انداز در هنر».
جعفری جلوه هنرمند را فرزند زمانه و جامعه خویش خواند و گفت: هنر جلوه شكیل، متوازن و موزون آرمان های جامعه در زمانی خاص است و اگر قصد داریم به چشم انداز هنر در آینده ای مطلوب بیندیشیم باید چگونگی و اصول دو عنصر «فرهنگ» و «جامعه» را در معرض پرسشگری قرار دهیم، چرا كه این دو عنصر هر مختصاتی داشته باشند هنر و هنرمند هم همانگونه خواهد بود.
معاون سینمایی سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان این كه باید چشم انداز فرهنگی جامعه و مختصات آن را مورد ارزیابی قرار دهیم، گفت : از كوزه جامعه، هنرمند برون می تراود و از خاستگاه فرهنگ، هنر می روید. هنر از فرهنگ جامعه بر می خیزد و از این رو همان مختصاتی را خواهد داشت كه فرهنگ آن جامعه دارد.
او بررسی خود درباره هنر را كلی دانست و گفت: در اینجا وقتی از هنر سخن می گوییم طیف وسیع هنرها از دوره قدیم تا دوران جدید را مد نظر داریم، نه صرفا هنر مدرن یا امروزی، چرا كه قرار است از احوال هنر در چشم انداز 14 سال آینده سخن بگوییم و برای این كار لازم است هنرمان را در كلیت اش در نظر داشته باشیم.
این صاحب نظر فرایند بررسی چشم انداز آینده فرهنگ و هنر كشورمان را منوط به بازشناسی اجزاء و وجوه و مراتب فرهنگی و هنری مان دانست و گفت: مختصات جامعه نخبگان فرهنگی و هنری كه به عنوان پشتیبان عرصه فرهنگ و هنر نقش ایفا می كنند همان مختصات فضای گفتمان نظری در باب هنر است و بر این اساس باید بررسی حوزه آموزش فرهنگی و هنری، عرصه تولید و نشر آثار هنری، حوزه پخش، عرضه و بازاریابی آثار هنری، نسبت هنر با مخاطب، حوزه های نقد و ارزیابی آثار هنری و تشویق و ترغیب هنرمندان در قالب جشنواره های گوناگون و در نهایت حوزه كلیدی مدیریت فرهنگی و هنربانی، مورد بازبینی و باز اندیشی جدی قرار گیرد.
جعفری جلوه با بیان این كه همه این چرخه با هنربانی و مدیریت فرهنگی پیگیری می شود و انسجام و تداوم می یابد گفت : زاییده هنربانی و مدیریت فرهنگی موفق ترجمانی درست از نظام نیاز های جامعه است كه می توان بر طبق آن نیازها برنامه ای دقیق برای خلق آثار هنری متناسب با آن تدوین كرد كه به تحرك هنرمندان، تحقق گفتمان نظری، آموزش و در نتیجه ارتقاء هنر و پیشرفت در تمامی اجزاء چرخه را منجر خواهد شد.
هنرمند جزء مسئول ترین ها است
معاون سینمایی سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان این كه هنرمند جزء نخبگان جامعه و متعهدترین و مسئول ترین ها ست، گفت : برای رسیدن به آینده آرمانی باید بررسی كنیم كه جامعه نخبگان در چه شرایطی قرار دارد و در آینده چه ویژگی هایی خواهد داشت.
او هنرمند را الهام گیرنده از جامعه دانست و گفت: نیاز جامعه، هنرمندان را به كار ترغیب می كند و اگر می خواهیم هنرمند متعهد و دارای قوه تشخیص درست داشته باشیم باید همه ساز و كارهایی را كه در یك جامعه دقیق و بسامان نیاز است، داشته باشیم.
این صاحب نظر عرصه فرهنگ ادامه داد: نمی توانیم برای هنر چشم انداز فرض كنیم ولی از حال و روز جامعه غافل باشیم چرا كه جامعه هر گونه رشد یابد، هنرمندان فردا هم آنگونه خواهند بود.
جعفری جلوه افزود: هنر شكل خاص خود را در نسبت با فضای فرهنگی جامعه و هویت اعتقادی و ملی و نظام باورهای حاكم در آن پیدا می كند. همانگونه كه نقاط قوت و و ارزشهای اعتقادی و ارزشی در هنر بروز خواهد كرد به همان نسبت هم كمبودها و نقصان های فرهنگی در هنر به بار خواهد نشست.
فقدان گفتمان مشترك؛ حلقه مفقود فعالیت های هنری
این مدیر فرهنگی كشورمان درباره مبانی گفتمان حاكم در جامعه گفت: گفتمان نظری حاكم بر جامعه در هر سطحی باشد مجموعه ذیل آن هم همانگونه خواهد بود.
وی مهمترین حلقه مفقود در فعالیت های فرهنگی و هنری در كشورمان را فقدان یك گفتمان واحد و مشخص ملی و اعتقادی دانست و گفت: نداشتن مبانی نظری دقیق برای هنر و فعالیت های هنری در كشور از مشكلات اساسی ما است و برای تحقق اهداف چشم انداز هنری ایران 1404 باید مبانی نظری هنر اصیل و گفتمان مشترك آن ایجاد شود.
جعفری جلوه گفتمان نظری را مانند سپهر و سقفی خواند كه بر جهان هنر گسترده و بر آن مستولی و مسلط است.
او در ادامه سخنانش به اهمیت فضای آموزشی در این عرصه پرداخت و گفت: جریان تعلیم و تربیت و آموزش در شكل گیری شخصیت، تفكر، تربیت و خلاقیت هنرمندان از اهمیت و تاثیری كلیدی برخوردار است و خاستگاه و جایگاه آن بسیار تعیین كننده و تاثیر گزار است.
این مدیر هنری با بیان این كه آموزش در فرهنگ ما مبتنی بر شیوه استادی و شاگردی است اما در متد جدید و غربی آن به صورت ترمی – واحدی انجام می گیرد، گفت: نیاز جامعه امروز ما شیوه ای است تركیبی كه با امتزاجی هدفمند از این دو متد آموزش فراهم آمده باشد.
وی افزود: آموزش در جامعه ما – مبانی دروس و مواد درسی، حال و هوای و شخصیت اساتید و همه وجوه موثر تعلیم و تربیت - باید بر گفتمان ملی - مذهبی و ایرانی – اسلامی مبتنی باشد.
جعفری جلوه در ادامه به نقص های سند تحول راهبردی كه در دستور كار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته شده بود اشاره كرد و گفت: هنگامی كه این سند را مطالعه می كردم متوجه فقدان دقت نظر در آن شدم كه در ارتباط با آموزش و پرداختن جدی به هنر بود.
وی گفت: در سراسر این سند نگاهی تك ساحتی به انسان صورت گرفته وبه وجوه احساسی و ذوقی انسان هیچ توجهی نشده است. این سند نسبتی با دل آگاهی و دل انگیزی انسانی و لطافت طبع او ندارد، در حالی كه باید به تقلاهای زیباخواهانه و زیباشناسانه آدمی نیز توجه می كرد. چرا كه انسان تركیبی توامان از وجوه ادراك عقلی و شهود قلبی است.
این صاحب نظر عرصه فرهنگ ادامه داد: میوه های تعلیم و تربیت مان را در آینده خواهیم چید و اگر نواقص و آسیبی در كار باشد آن روز خود را نشان خواهد داد.
سامانه مطلوب انتشار به هنرمند انگیزه می دهد
محمدرضا جعفری جلوه در بخش دیگری از سخنانش گفت: عرصه نشر و انتشار آثار هنری چه از نظر كمی و چه از نظر كیفی به حال هنرمندان تاثیر بسزایی دارد، زیرا آنچه كه به هنرمندان انگیزه می دهد سامانه مطلوب نشر آثارشان است.
او در ارتباط با تولید آثار هنری خاطر نشان كرد: تولید هنری باید تولیدی خود انگیخته، از سر شوق، آزاد و مستقل و متناسب با نیازهای فردی و اجتماعی باشد و ساز و كارهای خلق چنین آثاری باید در چشم انداز هنری آینده گنجانده شود.
این مسئول فرهنگی و هنری با بیان این كه منظور از آزادی یله گی و رها شد گی نیست، گفت: آزادی تعهدی طبیعی است كه هنرمند را اقناع و ارضا می كند به طوری كه هنرمند با خلق چنین اثری می گوید این هنر من است كه از زاویه نگاه من و بر طبق نیازهای من خلق شده است.
جعفری جلوه در ادامه بحث تولید آثار هنری گفت: از منظری دیگر در یك چشم انداز مفروض اثر هنری ای باید تولید شود كه باور ساز، واقعیت ساز، هویت ساز و امید آفرین باشد و نحوه نگاه ما به عنوان انسان شرقی مسلمان ایرانی ارائه كند.
هنر آینده؛ هنر عیب پوش درمانگر
این مقام اضافه كرد: باید آثاری تولید شوند كه در آن ها حسن نظر و عیب پوشی غالب باشد، نه بدبینی و عیب جویی. هنر آرمانی ما در آینده فقط درد یا سیاهی و تلخی را تصویر نمی كند بلكه درمانگر و روشن بین است.
محمدرضا جعفری جلوه وجود تلخ نگاری و تیرگی در هنر ما را تحت تاثیر جریان های چپ ماركسیستی دانست و گفت: به نظر من این تلخی و سیاه نمایی و درد نگاری تحت تاثیر ماركسیست ها و حزب توده در هنر روزگار ما رسوب و رسوخ كرده است كه صرفا كار هنر را بیان دردها و سیاهی ها می دانستند و هر گونه رسالت درمانگری و امید بخشی را از هنر می زدودند.
این صاحب نظر عرصه هنر با بیان این كه تربیت حاصل حسن بینی و عیب پوشی است و از عیب جویی و مچ گیری حاصل نمی شود، افزود: در هنر فردا، عیب پوشی باید بر عیب جویی و زشت بینی و مچ گیری حاكم باشد و اگر چنین نقیصه ای در هنر امروز هست باید جبران شود.
او در ادامه این بحث اضافه كرد: تولید آثار هنری همچنین باید متناسب با نیازهای كمالی انسان و جامعه باشد و به رشد انسانیت، اخلاق، عطوفت، عدالت، شجاعت و ... یاری رساند؛ این هنر پاسخگوی نیازهای فرهنگ كشورمان - كه با تنوع خرده فرهنگ هایش رنگین كمان فرهنگی است - خواهد بود.
این فعال حوه فرهنگ و هنر در ادامه سخنانش به حوزه پخش آثار هنری، بازار و رونق آن پرداخت و گفت: از آنجا كه پیش نیاز تحولات، رونق و شكوفایی فرهنگی بی تردید پویایی و رونق اقتصادی است، از این رو در چشم انداز آینده باید طرحی برای پویایی و رونق اقتصادی هنر در نظر گرفته شود؛ چرا كه تا معاش نباشد، معاد نیست.
معاون سینمایی سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپس به حال و روز نقد در عرصه هنر پرداخت و گقت: هنر از منظر نقد مدیریت می شود، برخوردار بودن از یك نقد ملی و فضای نقادی آزاد در فضای هنری مان موجب ارتقاء سطح هنر در كشور خواهد شد؛ نقدی دلسوزانه، درمانگرانه و سازنده نیاز واقعی جامعه هنری ما است.
مدیران آینده باید نقش هنربانی داشته باشند
جعفری جلوه در بخش دیگری از سخنانش به اهمیت مدیریت كلان فرهنگی و هنربانی از سوی مسئولان تاكید كرد و گفت: همانگونه كه پیشتر به اجمال اشاره كردم توانایی مدیران و پاسخگویی آن ها به نیازهای جمعی جامعه بویژه هنرمندان دارای اهمیت كلیدی است. در آینده آرمانی مدیران فرهنگی باید پاسخگوی هنرمندان و نیازهای آن ها باشند.
او گفت: باید ببینیم مدیران فرهنگی شیوه مشفقانه دارند یا به دنبال عیب جویی و مچ گیری هستند! آیا اهل قیل و قال و سر و صدا هستند یا سنگ زیرین آسیاب اند! همیشه معتقد بوده ا م مدیران و مسئولان باید مانند سنگ آسیاب نقش تعیین كننده داشته باشند و در عین حال به چشم نیایند.
این صاحب نظر حوزه هنر ادامه داد: مدیران فرهنگی باید با پاسخگویی مشفقانه به مخاطبان و فعالان عرصه هنر آن ها را اقناع و راضی نگه دارند و با این كار نقش هنربانی خود را به نحو احسن به انجام برسانند.
جامعه هنری آینده نیازمند مدیریتی پویا است
محمدرضا جعفری جلوه در پایان سخنانش سه شیوه مدیریت را مطرح و توضیح داد: شیوه نخست مدیریت، مدیریتی ایستا است كه صرفا به میل و نیاز مخاطبان توجه دارد. شیوه دوم آن مدیریت میرا است كه تنها بر مدار مصلحت مخاطبان می چرخد و مصلحت آن ها را در نظر می گیرد.
وی ادامه داد: نوع سوم مدیریت كه باید آن را مدیریت پویا نامید هم میل و نیاز مخاطب و هم مصلحت آن ها را مورد توجه قرار می دهد و می تواند به نحو حداكثری مخاطبان را اقناع و هدایت كند، این نوع مدیریت نیاز جامعه هنری ما است كه باید در آینده مطلوب حاصل شود.